Η ΕΕ ως «θαλάσσια ένωση»: Το μήνυμα του Κώστα Καδή για τον Ωκεανό και την οικονομία

Πόσο συχνά αναλογίζονται οι Ευρωπαίοι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια θαλάσσια Ένωση; Και πόσο συνειδητοποιούν τον ρόλο του θαλάσσιου περιβάλλοντος για την οικονομία των χωρών τους και την ποιότητα της ζωής τους; Αυτά θύμισε, μεταξύ άλλων, στη συζήτηση που είχε με έλληνες δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, στην οποία συμμετείχε και Το Βήμα-, ο κύπριος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής. Ο Επίτροπος αναφέρθηκε σε νέες πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως το «Μάτι του Ωκεανού», ενώ σχετικά με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της Ελλάδας, ανέφερε ότι είχε καθυστερήσει και ότι η ΕΕ ενθάρρυνε τη χώρα μας να προχωρήσει βάσει και της σχετικής κοινοτικής οδηγίας, εναρμονισμένης με το διεθνές δίκαιο. Ο κύπριος Επίτροπος χαρακτήρισε θετικό το βήμα της Αθήνας που απέστειλε ένα γενικό περίγραμμα και πρόσθεσε ότι τώρα, υπάρχει συνεργασία με την ΕΕ, προκειμένου ο ΘΧΣ να ολοκληρωθεί εντός των επομένων μηνών.

Η σημασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος για την ΕΕ

Η ΕΕ είναι θαλάσσια ένωση, με τη μεγαλύτερη αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) στον κόσμο- αυτό προκύπτει αθροίζοντας τις ΑΟΖ των κρατών μελών και των υπεράκτιων περιοχών της ΕΕ. Η ακτογραμμή της ΕΕ εκτείνεται σε απόσταση 70 χιλιάδων χιλιομέτρων. Η γαλάζια οικονομία στην ΕΕ υποστηρίζει περισσότερες από πέντε εκατομμύρια θέσεις εργασίας και συνεισφέρει στην ευρωπαϊκή οικονομία, σε ετήσια βάση, πέραν των 250 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το θαλάσσιο περιβάλλον φιλοξενεί υποδομές ανυπολόγιστης αξίας για την ποιότητα και ζωής των Ευρωπαίων πολιτών.

Η σημασία των θαλάσσιων υποδομών

Το 75% του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ διεξάγεται μέσω θαλάσσιων οδών. Το 99% των όσων βλέπουμε στον κινητό ή στον υπολογιστή μας μέσω Διαδικτύου, έρχεται μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων.

Παρότι όμως οι πολιτικές που επηρεάζουν ή επηρεάζονται από την θάλασσα, και πολλές είναι, και σημαντικές για την ΕΕ, ήταν μέχρι πρότινος, κατακερματισμένες, αλληλοκαλύπτονταν ή ακόμη και αλληλοσυγκρούονταν.

Εξ αυτού του λόγου, από τους πρώτους στόχους που ανέθεσε στον κύπριο Επίτροπο, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ήταν να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τις θάλασσες, στο πλαίσιο της οποίας, θα τεθούν όλες οι πολιτικές που επηρεάζουν και επηρεάζονται από το θαλάσσιο περιβάλλον. Μετά από εκτεταμένη διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, με τομείς της γαλάζιας οικονομίας, με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, με μη κυβερνητικούς οργανισμούς, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με τα κράτη-μέλη, διαμορφώθηκε μια ολοκληρωμένη στρατηγική, το Σύμφωνο για τον Ωκεανό (Τhe Ocean Pact), το οποίο ανακοινώθηκε προ ενός έτους, στο πλαίσιο της διάσκεψης του ΟΗΕ για τους Ωκεανούς, στη Νίκαια της Γαλλίας (9-13/6/2025).

Οι έξι πυλώνες του Συμφώνου για τον Ωκεανό

Το Σύμφωνο για τον Ωκεανό διαρθρώνεται σε έξι πυλώνες: ο πρώτος αφορά την αποκατάσταση και στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ο δεύτερος, αφορά στη στήριξη της γαλάζιας οικονομίας. Ο τρίτος, αφορά στην αειφόρο ανάπτυξη των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών της ΕΕ. Ο τέταρτος, επικεντρώνεται στη βελτίωση της γνώσης μας για τον Ωκεανό. Ο πέμπτος, αφορά την άμυνα και την ασφάλεια των θαλασσών. Τέλος, ο έκτος, αφορά τη διεθνή ωκεάνια διακυβέρνηση. Στο Σύμφωνο για τον Ωκεανό, περιλαμβάνονται συνολικά 92 πρωτοβουλίες.

Πρωτοβουλία «The Ocean Eye»- «To Μάτι στον Ωκεανό»

Στις 3 Ιουνίου παρουσιάστηκε στο Κολέγιο των Επιτρόπων, η πρόταση για μια νέα πρωτοβουλία της Κομισιόν, με το όνομα «The Ocean Eye» («To Μάτι στον Ωκεανό»), που αφορά στον συντονισμό και την ενίσχυση των δραστηριοτήτων παρατήρησης και παρακολούθησης της κατάστασης των θαλασσών. Όπως επεσήμανε ο κ. Καδής, η γνώση μας για τις θάλασσες είναι σχετικά περιορισμένη. «Γνωρίζουμε πολύ καλά το συμβαίνει μόνον στο 5% του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για την επιφάνεια της σελήνης, παρά για το τι συμβαίνει στις θάλασσές μας».

Ωστόσο, για να διαχειριστούμε σωστά ένα οικοσύστημα θα πρέπει να το γνωρίζουμε. Μέσω της παρατήρησης και της συλλογής δεδομένων μπορούν να προβλεφθούν ακραία φαινόμενα για τις παράκτιες περιοχές και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητά τους.

Η πρωτοβουλία «Τhe Ocean Eye» περιλαμβάνει δύο σκέλη.

Το πρώτο, επικεντρώνεται στον καλύτερο συντονισμό και την ενίσχυση των δραστηριοτήτων παρακολούθησης στην ΕΕ. Το δεύτερο αφορά τη σύμπηξη μιας διεθνούς συμμαχίας, η συγκρότηση της οποίας θα ανακοινωθεί στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον επόμενο Σεπτέμβριο, όπου θα ανακοινωθούν και οι χώρες που θα τη στηρίξουν, είτε με υποδομές, είτε με οικονομικό τρόπο, είτε με ανθρώπινο δυναμικό.

Το οικονομικό όφελος της παρατήρησης των ωκεανών

Η αξία της οικονομίας των επιχειρήσεων, οι οποίες ασχολούνται με τα θέματα της παρατήρησης των ωκεανών, ανέρχεται, σε ετήσια βάση, σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ. Και με τη νέα πρωτοβουλία, αναμένεται ότι ο κύκλος εργασιών αυτών των επιχειρήσεων, θα αυξηθεί περαιτέρω. Η επιστημονική κοινότητα αναφέρει, βάσει μελετών, ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στην παρατήρηση των ωκεανών, έχει μια ανταπόδοση 5-6 ευρώ σε δραστηριότητες οι οποίες έχουν σχέση με την κοινωνία ή με την υγεία των ωκεανών.

Μεθαύριο, ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, θα ανακοινώσει δύο σημαντικές στρατηγικές για την Ελλάδα και την Κύπρο, στο πλαίσιο των στρατηγικών για τις παράκτιες περιοχές και τις νησιωτικές περιοχές της ΕΕ, οι οποίες θα αναλύουν εις βάθος τις ιδιαιτερότητες των περιοχών αυτών, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και τις ευκαιρίες για την ανάπτυξη τους. Στις στρατηγικές δίνεται έμφαση σε θέματα που απασχολούν έντονα τις συγκεκριμένες περιοχές, όπως η εποχικότητα ή η μονοδιάστατη οικονομική δραστηριότητα σε τομείς όπως ο τουρισμός, η οικονομική απομόνωση τους, λόγω του νησιωτικού τους χαρακτήρα, καθώς και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Οι στρατηγικές προτείνουν μέτρα για τη διαχείριση και την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ιδιαιτεροτήτων. Το επόμενο βήμα, είναι στα σχετικά μέτρα που θα ανακοινωθούν, να αντικατοπτρίζονται και τα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ, ώστε να στηριχθούν έμπρακτα οι παράκτιες και οι νησιωτικές περιοχές της ΕΕ.

Ο νέος κανονισμός της κοινής αλιευτικής πολιτικής

Ο κ. Καδής αναφέρθηκε και στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης του νέου κανονισμού της κοινής αλιευτικής πολιτικής. Η τελευταία αναθεώρηση του κανονισμού αυτού είχε γίνει το 2013, και έκτοτε πολλά δεδομένα έχουν αλλάξει. Η τωρινή αξιολόγηση κατέγραψε μείωση της υπεραλίευσης, ωστόσο η μείωση δεν είναι ικανοποιητική ενώ και η κοινωνικο-οικονομική διάσταση της αλιείας, δηλαδή το επίπεδο ζωή των αλιέων, δεν έχει βελτιωθεί όσο επεδίωκε η Κομισιόν. Ο τομέας της αλιείας είναι οριακά επικερδής και εντοπίζεται μια σειρά από κενά, τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσα από βελτιωτικές κινήσεις.

Τούρκοι ψαράδες σε ελληνικά χωρικά ύδατα

Σχολιάζοντας το ζήτημα των τούρκων ψαράδων οι οποίοι πολλές φορές μπαίνουν και στα ελληνικά χωρικά ύδατα, ο κύπριος Επίτροπος τόνισε ότι η ΕΕ υπερασπίζεται τη διεθνή νομιμότητα. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει και τη διεθνή σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας. «Αυτό που θα αναμέναμε από όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες ιδιαίτερα από μια υποψήφια προς ένταξη χώρα, να σέβεται το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο της θάλασσας». Στο ερώτημα πώς θα μπορούσαν να επιβληθούν ποινές στην Τουρκία για αλιεία εκτός των δικών της χωρικών υδάτων, ο Επίτροπος σημείωσε ότι υπάρχει τρόπος αλλά θα πρέπει προηγουμένως να γίνουν καταγγελίες με κωδικοποιημένο τρόπο, κάτι το οποίο δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής.

Μια Frontex για την Αλιεία

Ωστόσο μετά από αίτημα του Επιτρόπου, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου Αλιείας – υπηρεσία αντίστοιχη της Frontex, για την Αλιεία- έχει αυξήσει τις περιπολίες της στο Αιγαίο, διότι έχει παρατηρηθεί ότι όταν το υπερσύγχρονο σκάφος της υπηρεσίας αυτής, περιπολεί στο Αιγαίο τα φαινόμενα αυτά, περιορίζονται.

Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις