Η κατάληψη δύο δεξαμενόπλοιων από τις αμερικανικές αρχές, εκ των οποίων το ένα έπλεε υπό ρωσική σημαία, σηματοδοτεί την είσοδο των ΗΠΑ σε μια πιο σκληρή και αποφασιστική φάση ελέγχου των πετρελαϊκών εξαγωγών της Βενεζουέλας.
Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια επικίνδυνη όξυνση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Η επιχείρηση των ΗΠΑ, η οποία ολοκληρώθηκε μετά από καταδίωξη διάρκειας δύο εβδομάδων του δεξαμενόπλοιου Marinera (πρώην Bella 1) και εκτυλίχθηκε από την Καραϊβική έως τα παγωμένα ύδατα ανάμεσα στη Σκωτία και την Ισλανδία, φέρνει στο προσκήνιο τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» τάνκερ που αξιοποιούν χώρες υπό καθεστώς κυρώσεων για να συνεχίζουν τις εξαγωγές τους.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Πεντάγωνο, την Τετάρτη οι αμερικανικές δυνάμεις κατέλαβαν το τάνκερ Marinera, το οποίο έφερε ρωσική σημαία, καθώς και το Μ/Τ Sophia, που δραστηριοποιούνταν στην Καραϊβική.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι και τα δύο τάνκερ εμπλέκονταν σε παράνομες δραστηριότητες μεταφοράς πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, παραβιάζοντας το καθεστώς κυρώσεων.
Η υπόθεση του Marinera είναι ενδεικτική των πρακτικών του σκιώδους στόλου. Το τάνκερ είχε ξεκινήσει το ταξίδι του από το Ιράν και κατευθυνόταν προς τη Βενεζουέλα για να φορτώσει αργό πετρέλαιο. Στις 20 Δεκεμβρίου εντοπίστηκε από την Αμερικανική Ακτοφυλακή, όμως το πλήρωμά του αρνήθηκε τον έλεγχο και άλλαξε πορεία, απομακρυνόμενο από την Καραϊβική.
Για να αποφύγει τον εντοπισμό, το πλοίο απενεργοποίησε ή παραποίησε το σήμα του συστήματος AIS, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ότι πλέει στα ανοικτά της Δυτικής Αφρικής, ενώ στην πραγματικότητα κινούνταν κοντά στα ύδατα της Βενεζουέλας.
Πρόκειται για μια τακτική που, σύμφωνα με ειδικούς στη ναυτιλία, χρησιμοποιείται συστηματικά από πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο για λογαριασμό της Ρωσίας, του Ιράν και της Βενεζουέλας, παρακάμπτοντας τις Δυτικές κυρώσεις.
Καθώς η καταδίωξη συνεχιζόταν, το τάνκερ μετονομάστηκε σε Marinera και ύψωσε ρωσική σημαία, με λιμάνι νηολόγησης το Σότσι στη Μαύρη Θάλασσα. Η Βρετανία ανέφερε αργότερα ότι το δεξαμενόπλοιο «αρχικά έφερε ψευδή σημαία», υπονοώντας ότι η αλλαγή νηολόγησης έγινε καθαρά για ευκαιριακούς λόγους.
Ρωσική σημαία στο τάνκερ
Η προσπάθεια αυτή δεν φαίνεται να απέδωσε. Όπως δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, «το πλοίο κρίθηκε άνευ εθνικότητας, καθώς έφερε ψευδή σημαία», απορρίπτοντας τις κατηγορίες Ρώσων αξιωματούχων περί παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου ή ακόμα και «πειρατείας».
Ο Τζον Μπέρτζες, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Διεθνούς Δικαίου και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Tufts, εξηγεί ότι η αλλαγή σημαίας υπό αυτές τις συνθήκες δημιουργεί νομική ασάφεια. «Τα πλοία υποτίθεται ότι δεν αλλάζουν σημαία για λόγους ευκολίας. Πρέπει να υπάρχει ουσιαστικός λόγος», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή «υπονομεύει την ασφάλεια που θα μπορούσε να προσφέρει η ρωσική νηολόγηση».
Παρά τις πληροφορίες ότι η Ρωσία απέστειλε τουλάχιστον ένα πολεμικό πλοίο -και πιθανώς και υποβρύχιο- για να συνοδεύσει το Marinera, τη στιγμή της τελικής επιβίβασης από την Ακτοφυλακή δεν υπήρχε ρωσική ναυτική παρουσία στην περιοχή. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι έτσι αποφεύχθηκε το ενδεχόμενο ένοπλης αντιπαράθεσης.
Εκτιμήσεις ειδικών στη ναυτιλία και την ενέργεια αναφέρουν ότι έως και το 20% των δεξαμενόπλοιων ανά την υφήλιο συμμετέχουν, άμεσα ή έμμεσα, στη μεταφορά πετρελαίου από χώρες υπό κυρώσεις. Ο συνολικός αριθμός των τάνκερ αυτών υπολογίζεται σε περίπου 1.000. Πρόκειται συχνά για παλαιά, κακοσυντηρημένα πλοία, χωρίς επαρκή ασφάλιση, τα οποία λειτουργούν με πλαστά έγγραφα και «σκοτεινά» σήματα.
Η Μισέλ Μπόκμαν, ανώτερη αναλύτρια της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, εκτιμά ότι η κατάσχεση του Marinera δημιουργεί «ένα πρότυπο για περισσότερες κατασχέσεις». Όπως είπε, «οι αμερικανικές Αρχές παρακολουθούν στενά. Είναι πιθανό να ακολουθήσουν κι άλλες επιχειρήσεις».
Η ίδια πρόσθεσε ότι η επιχείρηση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει οδηγό και για άλλες χώρες, ιδίως στη Βαλτική, που ανησυχούν για τους κινδύνους που εγκυμονεί ο σκιώδης στόλος των ρωσικών τάνκερ για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και το περιβάλλον.
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
