Δύο διαφορετικά σενάρια εξετάζει και επεξεργάζεται ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, σχετικά με το ενδεχόμενο απαγόρευσης της μπούρκας στη χώρα, ένα ζήτημα που συζητήθηκε και στη Βουλή.
Στον πυρήνα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας, σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις του υπουργού, δεν βρίσκεται τόσο η έκταση του φαινομένου στην Ελλάδα, αλλά κυρίως η διάστασή του ως θέμα δικαιωμάτων, με έμφαση στο ενδεχόμενο εξαναγκασμού των γυναικών.
Πρόκειται για ένα θέμα που δεν αιφνιδίασε την κυβέρνηση. Αντίθετα, έχουν ήδη προηγηθεί προπαρασκευαστικές κινήσεις, προκειμένου η ηγεσία του υπουργείου αλλά και η κυβέρνηση να αξιολογήσουν το ζήτημα τόσο ως προς την απήχησή του στην κοινή γνώμη όσο και ως προς τις πραγματικές του διαστάσεις.
Όπως είπε και ο κ. Πλεύρης στη Βουλή, η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη έχει κάνει σχετική έρευνα στις δομές φιλοξενίας οι οποίες υπάγονται στην αρμοδιότητα του υπουργείου, έχουν γίνει σχετικές συζητήσεις με γυναίκες που φορούν μπούρκα και έχουν ήδη εξαχθεί κάποια κρίσιμα συμπεράσματα.
Σταχυολογώντας την κατάσταση, επί του ποσοτικού οι περιπτώσεις αυτές είναι λίγες, γι’ αυτό άλλωστε και δεν είχε ανοίξει μέχρι τώρα θέμα μπούρκας στην κοινή γνώμη, επί των ποιοτικών χαρακτηριστικών, ωστόσο, η κατάσταση μοιάζει προφανής.
Αρκετές περιπτώσεις γυναικών και ανήλικων κοριτσιών -εξ όσων φορούν μπούρκα- φέρονται να δήλωσαν σε αυτές τις συζητήσεις, πως πιέζονται από το περιβάλλον τους για να καλύπτουν πλήρως τα χαρακτηριστικά τους, υπό τον φόβο στοχοποίησης από άνδρες της ίδιας κοινότητας.
Τα δύο σενάρια
Με την κατάσταση να έχει ξεκαθαρίσει σε έναν βαθμό, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επεξεργάζεται ήδη δύο σενάρια,για τα οποία είναι ενήμερος και ο Πρωθυπουργός, ο οποίος παρακολουθεί την υπόθεση, χωρίς ωστόσο, να έχει δοθεί «πράσινο φως» για κάποιο από αυτά.
Σε περίπτωση που το θέμα προχωρήσει από την ηγεσία του Υπουργείου, στο πρώτο σενάριο, η απαγόρευση θα αφορά αυστηρά και μόνο δομές που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου καθώς και σχολεία και σε κάθε περίπτωση μόνο ανήλικες.
Στο δεύτερο σενάριο, το πλαίσιο θα είναι πιο διευρυμένο και θα αφορά κάθε δημόσια υπηρεσία και τους προαναφερθέντες χώρους, αλλά και πάλι θα περιορίζεται αυστηρά στις ανήλικες.
Το σκεπτικό πίσω και από τα δύο σενάρια έχει να κάνει με το θέμα της ελεύθερης βούλησης: κατά πόσο ένα παιδί μπορεί να θεωρηθεί ότι επιλέγει να καλύψει όλα τα χαρακτηριστικά του προσώπου του χωρίς πίεση, ειδικά μάλιστα όταν η συντριπτική πλειονότητα των συνομηλίκων του δεν το κάνει.
«Κοπέλες που θα έχουν την ελευθερία να φορέσουν ό,τι επιθυμούν και δεν θα περιορίζονται να καλύψουν τα χαρακτηριστικά τους θα εντάσσονται και πιο ομαλά στον κοινωνικό ιστό» αναφέρει ανώτερη πηγή του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Μαντήλα, μειονότητα Θράκης και δικαιώματα
Σημαντικό στοιχείο στην υπόθεση είναι ο διαχωρισμός ανάμεσα στην πλήρη κάλυψη προσώπου (τύπου μπούρκας/νικάμπ) και στη μαντήλα που αφήνει το πρόσωπο ορατό. Ο υπουργός έχει δηλώσει ρητά ότι «η συζήτηση δεν αφορά τη μαντήλα», αλλά την πλήρη απόκρυψη των χαρακτηριστικών του προσώπου.
Ο διαχωρισμός αυτός έχει ιδιαίτερη πολιτική και κοινωνική βαρύτητα στην Ελλάδα, όπου η Πολιτεία αναφέρεται θεσμικά στη «μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη» ως θρησκευτική μειονότητα, στο πλαίσιο διεθνών υποχρεώσεων που συνδέονται με τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Με άλλα λόγια, οποιαδήποτε συζήτηση για περιορισμούς στη θρησκευτική ένδυση έχει – εκ των πραγμάτων- αυξημένη ευαισθησία και απαιτεί αυστηρή στόχευση, ώστε να μην εκληφθεί ως γενικευμένη παρέμβαση στη θρησκευτική έκφραση.
Παράλληλα, η κυβερνητική γραμμή επιχειρεί να «δέσει» το θέμα πρωτίστως με τα ατομικά δικαιώματα (ιδίως γυναικών και ανηλίκων) και τον εξαναγκασμό και όχι με μια γενική αντιπαράθεση γύρω από τη θρησκεία.
Τι ισχύει σε άλλες χώρες
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται «τα δεδομένα και οι πρακτικές» άλλων ευρωπαϊκών χωρών, καθώς και η σχετική ευρωπαϊκή νομολογία, προκειμένου να διαμορφωθεί συνολική προσέγγιση.
Ο ίδιος ο Θάνος Πλεύρης εμφανίστηκε προσεκτικός ως προς το εύρος και την τελική μορφή πιθανής ρύθμισης, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν διαφορετικά «μοντέλα» χωρίς να προεξοφλείται ποιο θα υιοθετηθεί στην ελληνική περίπτωση.
Το ευρωπαϊκό τοπίο χαρακτηρίζεται από διαφορετικές «αρχιτεκτονικές» ρυθμίσεων: από καθολικές απαγορεύσεις σε δημόσιο χώρο, μέχρι μερικές απαγορεύσεις σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα (όπως σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες ή δημόσιες συγκοινωνίες).
Γαλλία: Με τον νόμο του 2010, απαγορεύτηκε η χρήση ενδύματος «που προορίζεται να αποκρύπτει το πρόσωπο» στον δημόσιο χώρο (δημόσιες οδούς, χώρους ανοικτούς στο κοινό ή χώρους υπηρεσίας προς το κοινό), με ρητές εξαιρέσεις (π.χ. λόγοι υγείας, επαγγελματικοί λόγοι, αθλητισμός, εορτές/παραδόσεις).
Παράλληλα, η γαλλική διοίκηση περιγράφει ως ξεχωριστό αδίκημα τη «βίαιη/εξαναγκαστική επιβολή» κάλυψης προσώπου λόγω φύλου, με αυστηρότερες κυρώσεις και ειδική πρόβλεψη όταν το θύμα είναι ανήλικο.
Βέλγιο: Η απαγόρευση αφορά ενδύματα που καλύπτουν «εν όλω ή εν μέρει» το πρόσωπο σε δημόσιους χώρους, με ποινές που προβλέπονται στο εθνικό πλαίσιο και αποτέλεσαν αντικείμενο προσφυγών στο ευρωπαϊκό σύστημα προστασίας δικαιωμάτων.
Δανία: Το 2018 θεσπίστηκε το λεγόμενο «tildækningsforbud» (απαγόρευση κάλυψης), που —όπως αποτυπώνεται στο νομοθετικό κείμενο—προέβλεψε πρόστιμο για όποιον σε δημόσιο χώρο φορά ένδυμα που κρύβει το πρόσωπο.
Ολλανδία: Εφαρμόζεται «μερική» απαγόρευση (partial ban). Η ολλανδική κυβέρνηση διευκρινίζει ότι από 1 Αυγούστου 2019 απαγορεύτηκαν καλύμματα προσώπου σε δημόσιες συγκοινωνίες και σε/γύρω από κτίρια εκπαίδευσης, υγείας και δημόσιες υπηρεσίες.
Αυστρία: Από 1 Οκτωβρίου 2017 έχει τεθεί σε ισχύ απαγόρευση κάλυψης προσώπου, με την αυστριακή διοίκηση να αναφέρει ότι αφορά όλους όσοι βρίσκονται στη χώρα και ότι γενικά είναι παράνομο να καλύπτονται τα χαρακτηριστικά του προσώπου σε δημόσιους χώρους/κτίρια, με προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Βουλγαρία: Το 2016 ψηφίστηκε νόμος που απαγορεύει την πλήρη κάλυψη προσώπου σε δημόσιους χώρους, με πλαίσιο εφαρμογής σε δημόσιους θεσμούς/υπηρεσίες και σχολεία, και με χρηματικές ποινές.
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
