«Το Κρεμλίνο εντείνει την πίεση στον πρόεδρο της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, να επεκτείνει την εμπλοκή της Λευκορωσίας στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ο Λουκασένκο προσπαθεί να αντισταθεί στις απαιτήσεις του Κρεμλίνου, διατηρώντας παράλληλα την αποδοχή της Ρωσίας».

Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα της εκτίμησης (24/06) του Ινστιτούτου Μελέτης Πολέμου (ISW), στο πλαίσιο της ημερήσιας έκθεσής του για τις πολεμικές εξελίξεις στο μέτωπο της Ουκρανίας.

Συμπέρασμα που αν συνδυαστεί με τις απανωτές προειδοποιήσεις του ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προς τον λευκορώσο ομόλογό του, περιγράφει με σαφήνεια το δίλημμα που απασχολεί το Μινσκ.

Θα αντέξει ο Λουκασένκο τις πιέσεις του Πούτιν

Η ανάλυση κάνει εκτεταμένη αναφορά στις πιέσεις που υφίσταται το Μινσκ από τη Μόσχα, αλλά και στις αποστάσεις που επιμένει να κρατάει ο Λουκασένκο. «Ο Λουκασένκο συνεχίζει να ανθίσταται στις εντεινόμενες προσπάθειες του Κρεμλίνου να εμπλέξει τη Λευκορωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία, διατηρώντας παράλληλα σχετικά ουδέτερη ρητορική απέναντι στην Ουκρανία», αναφέρεται μεταξύ άλλων.

Στο ίδιο κείμενο γίνεται παραπομπή και σε ρεπορτάζ της αμερικανικής εφημερίδας Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο η ρωσική πλευρά εκβιάζει τη λευκορωσική προκειμένου να εξυπηρετήσει τα πολεμικά σχέδια της Μόσχας, απαιτώντας ουσιαστικά να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το λευκορωσικό έδαφος ως εφαλτήριο επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροχήματα (drones).

Ο τρόπος με τον οποίο το Κρεμλίνο σκοπεύει να ασκήσει πιέσεις είναι σύμφωνα πάντα με το ρεπορτάζ δεν είναι άλλος από την οικονομία, δηλαδή το πεδίο στο οποίο το Μινσκ είναι κατεξοχήν εκτεθειμένο, καθώς χρωστάει το 65% του εξωτερικού του χρέους σε τραπεζικές οντότητες ελεγχόμενες από τη Ρωσία, όπως η Ευρασιατική Αναπτυξιακή Τράπεζα κι άλλες μικρότερες εμπορικές τράπεζες, ενώ μετά τις οικονομικές κυρώσεις που επέβαλε το 2020 η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων η λευκορωσικά οικονομία έχει προσδεθεί απόλυτα στη ρωσική για μια σειρά βασικών δραστηριοτήτων (πρώτες ύλες, καύσιμα, μεταφορά και αποθήκευση εμπορευμάτων).

Το τελεσίγραφο Ζελένσκι

Είναι αυτή η δυνατότητα των ρωσικών drones να επιχειρούν εντός του ουκρανικού εδάφους, όπως έγινε με μαζικές επιθέσεις στις αρχές και τα μέσα Ιουνίου, που προκάλεσε την αντίδραση του Ζελένσκι.

Αρχικά, την περασμένη Παρασκευή (19/06) κάλεσε τον Λουκασένκο να απενεργοποιήσει και να απομακρύνει τον εξοπλισμό αναμετάδοσης που χρησιμοποιούνταν για την καθοδήγηση ρωσικών επιθέσεων με drones, δίνοντας διορία μιας εβδομάδας και προειδοποιώντας ευθέως πως αν το αίτημα δεν γίνει δεκτό ο ουκρανικός στρατός θα επέμβει.

Τελικά δεν χρειάστηκε, αφού με μήνυμά του στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Telegram διευκρίνισε ότι από τη Δευτέρα (22/06) ο εν λόγω εξοπλισμός δε λειτουργεί, επιβεβαιώνοντας παρόμοια τοποθέτηση του επικεφαλής της Συνοριοφυλακής.

Η κλιμάκωση δεν θα πρέπει να ιδωθεί ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ως συνέχεια της έντονης ανησυχίας που προκάλεσε στο Κίεβο η τριήμερη κοινή στρατιωτική άσκηση ρωσικών και λευκορωσικών δυνάμεων, που περιλάμβανε πυρηνικό εξοπλισμό. Ανησυχία που ακουμπάει στους περιορισμούς που θέτει η ίδια η γειτνίαση της Λευκορωσίας με την Ουκρανία και η ύπαρξη ενός δεύτερου δυνητικού μετώπου.

Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα η Λευκορωσία έχει βοηθήσει ποικιλοτρόπως τη «μεγάλη αδελφή» στον πόλεμο που εξαπέλυσε τον Φεβρουάριο του 2022 κατά της Ουκρανίας. Σε μια συγκυρία που οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν πλήξει σοβαρά τα ρωσικά διυλιστήρια, η Λευκορωσία έχει αναλάβει τη διύλιση ρωσικού πετρελαίου, με τη ρωσική οικονομική εφημερίδα Kommersant να υπολογίζει ότι οι πωλήσεις πετρελαϊκών προϊόντων από τη Λευκορωσία προς τη Ρωσία έχουν πεντηκονταπλασιαστεί σε σχέση με πέρυσι.

Από την αρχή της ρωσικής εισβολής η στρατιωτική βιομηχανία της χώρας προσφέρει πολύτιμη βοήθεια στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, κατασκευάζοντας εξαρτήματα για πυραύλους, συστήματα αεράμυνας και πυρομαχικά. Λίγες μέρες μετά τη ρωσική εισβολή άλλωστε η Λευκορωσία κατάργησε το καθεστώς μη πυρηνικής χώρας, ενέργεια που επιτρέπει την εγκατάσταση ρωσικών τακτικών πυρηνικών όπλων στο έδαφός της.

Επιπλέον, η Ρωσία χρησιμοποιεί τον εναέριο χώρο της Λευκορωσίας και τις δύο μόνιμες στρατιωτικές βάσεις που διαθέτει στη χώρα για την εξαπόλυση drones που είτε φέρουν εκρηκτικά (drones-καμικάζι) είτε λειτουργούν ως ψευδή αντίγραφα (decoy drones), με σκοπό να εξαντλήσουν την ουκρανική αεράμυνα. Τέλος, στη χώρα εκτιμάται ότι σταθμεύουν περίπου 2.500 ρώσοι στρατιώτες, σύμφωνα με εκτιμήσεις της δεξαμενής σκέψης International Strategic Action Network for Security (iSANS) στη Βαρσοβία.

Τα διλήμματα

To πραγματικό ερώτημα πάντως πέρα από το τελεσίγραφο Ζελένσκι αφορά το είδος της σχέσης που έχει διαμορφωθεί ανάμεσα σε Μόσχα και Μινσκ.

Παρότι η Ρωσία παραμένει ο σημαντικότερος στρατιωτικός σύμμαχος και εμπορικός εταίρος της Λιθουανίας, ήδη από το περασμένο έτος σημειώθηκε βελτίωση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ.

Aπό τον Ιούνιο του 2025 έως σήμερα 440 πολιτικοί κρατούμενοι έχουν απελευθερωθεί σε τέσσερα κύματα και με αντάλλαγμα τη χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων, όπως στην περίπτωση του εθνικού αερομεταφορέα Belavia ή των εταιριών Belaruskali και Belarusian Potash Company, πραγματικών «κολοσσών» στην παραγωγή λιπασμάτων ποτάσας, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ΕΕ δεν δείχνει προς το παρόν προθυμία να ακολουθήσει την ίδια πολιτική με τον Λευκό Οίκο. Συνεχίζει να εφαρμόζει αυστηρό οικονομικό και πολιτικό αποκλεισμό στο καθεστώς, θεωρώντας το de facto προέκταση του Κρεμλίνου, ενώ οι προεδρικές εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 2025, στις οποίες ο Λουκασένκο εξασφάλισε μια έβδομη θητεία με 88%, χαρακτηρίστηκαν από την ΕΕ «προσβολή για τη δημοκρατία».

Το ρεπορτάζ της Wall Street Journal ωστόσο αναφέρει ότι τον Μάϊο υπήρξε ενενηντάλεπτη τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και του Λουκασένκο. Σε αυτή τη συνομιλία (που επιβεβαίωσε συνεργάτης του Ελιζέ) η προτροπή προς τον λευκορώσο ηγέτη ήταν η όσο το δυνατόν λιγότερη εμπλοκή της Λιθουανίας στον «επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας».

«Η Λευκορωσία είναι πλήρως εκτεθειμένη στον ουκρανικό στρατό. Κατανοούμε πλήρως ότι οι βασικές μας υποδομές -συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων παραγωγής και εφοδιασμού- πρόκειται να δεχθούν επίθεση», δήλωσε ο Λουκασένκο σε συνέντευξή του στο αραβικό δίκτυο Al Arabiya στις 12 Ιουνίου, αποφεύγοντας να χρησιμοποιήσει οξείς χαρακτηρισμούς, και πιστοποιώντας έτσι στα μάτια αρκετών αναλυτών ότι βρίσκεται σε δύσκολη θέση.

«Επί χρόνια, ο Λουκασένκο προσπαθούσε να διατηρήσει μια προσεκτική ισορροπία στην προσέγγισή του απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, παραμένοντας αρκετά κοντά ώστε να ικανοποιεί το Κρεμλίνο, αλλά αρκετά μακριά από το να γίνει άμεσος εμπόλεμος» σημειώνει ενδεικτικά η Χάνα Λιουμπάκοβα, δημοσιογράφος και συνεργάτιδα της δεξαμενής σκέψης Atlantci Council.

Και καταλήγει συνοψίζοντας το πρόβλημα του ανθρώπου που έχει αποκληθεί ο τελευταίος δικτάτορας της Ευρώπης : «Καθώς η Μόσχα αγωνίζεται να επιτύχει τους στόχους της στο πεδίο της μάχης, αυτή η ισορροπία για τον Λουκασένκο γίνεται πλέον πιο δύσκολο να διατηρηθεί».

Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις