Τις επόμενες δέκα ημέρες μπαίνουμε σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών στον τρόπο που πραγματοποιούνται οι πληρωμές στην αγορά. Από την 1η Δεκεμβρίου, όλες οι επιχειρήσεις λιανικής – από συνοικιακά καταστήματα μέχρι μεγάλες αλυσίδες – θα είναι υποχρεωμένες να δέχονται πληρωμές μέσω IRIS και να έχουν πλήρη διασύνδεση POS, ταμειακών συστημάτων και ΑΑΔΕ σε ένα ενιαίο περιβάλλον. Αυτό προσφέρει στους καταναλωτές πιο άμεσες και απλές συναλλαγές, αλλά για τους επαγγελματίες σηματοδοτεί μια νέα εποχή με αυστηρότερους ελέγχους, συνεχείς διασταυρώσεις και αυξημένο κόστος συμμόρφωσης.
Παρότι το IRIS έχει ήδη μεγάλη διείσδυση – με πάνω από 4,1 εκατ. χρήστες και 571.000 επαγγελματίες – η αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη μετάβαση με δισταγμό. Τα τεχνικά προβλήματα του περασμένου μήνα προκάλεσαν καθυστερήσεις και ανάγκη για παράταση, ενώ πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη τις αναγκαίες αναβαθμίσεις. Η ΑΑΔΕ, έχοντας πλέον διαμορφώσει το νέο πλαίσιο για τα Instant Payments, καθιερώνει ξεκάθαρο κανόνα: κάθε συναλλαγή, είτε γίνεται με κάρτα είτε μέσω IRIS, πρέπει να καταχωρίζεται άμεσα στο ταμειακό σύστημα και να συνοδεύεται από έκδοση απόδειξης σε πραγματικό χρόνο.
Το κρίσιμο για τους επαγγελματίες είναι τι θα γίνει από την 1η Δεκεμβρίου και πόσο αυστηρά θα εφαρμοστούν οι κυρώσεις. Το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ διαβεβαιώνουν ότι θα υπάρξει μεταβατική περίοδος συστάσεων και όχι άμεσων προστίμων, ειδικά όταν εντοπίζονται τεχνικά προβλήματα που δεν οφείλονται στις επιχειρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, ο φόβος της αγοράς είναι ότι αν οι διασυνδέσεις POS – ταμειακών – Taxisnet δεν λειτουργούν άψογα, μπορεί να προκύψουν λανθασμένες ενδείξεις και άδικες χρεώσεις.
Το νέο πλαίσιο όμως προβλέπει υψηλές κυρώσεις για όσους δεν προσαρμοστούν. Πρόστιμο 10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και 20.000 ευρώ για διπλογραφικά, εφόσον δεν δέχονται IRIS ή δεν έχουν ολοκληρώσει σωστά τη διασύνδεση. Στους οικισμούς έως 500 κατοίκους και στα νησιά κάτω από 3.100 κατοίκους, το πρόστιμο μειώνεται στο μισό. Παράλληλα, για τις εταιρείες που διαχειρίζονται τα POS προβλέπονται πρόστιμα από 100.000 έως 300.000 ευρώ, ενώ ακόμη και η μη αναβάθμιση ενός μόνο τερματικού επιφέρει 500 ευρώ ανά συσκευή.
Το κόστος προσαρμογής αποτελεί επίσης κεντρικό ζήτημα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μια επιχείρηση μπορεί να επιβαρυνθεί έως 1.500 ευρώ μόνο για αναβαθμίσεις POS και ταμειακών, ενώ το συνολικό κόστος της ψηφιακής μετάβασης εκτιμάται σε 6.000 έως 8.000 ευρώ ετησίως για μια μικρή ή μεσαία επιχείρηση, όπως επισημαίνουν οι επαγγελματικοί φορείς.
Οι ηλεκτρονικές πληρωμές πάντως έχουν εδραιωθεί στην καθημερινότητα. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι οι ενεργές κάρτες φτάνουν τα 21,6 εκατομμύρια, ενώ η μέση αξία συναλλαγής μειώνεται στα 43 ευρώ, ένδειξη ότι οι καταναλωτές χρησιμοποιούν κάρτες και IRIS ακόμη και για μικροποσά. Από τα μέσα του 2026, το IRIS θα επεκταθεί σε Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Σκανδιναβία και Πολωνία μέσω του EuroPA, επιτρέποντας άμεσες μεταφορές χρημάτων και εκτός Ελλάδας.
