Το απόγευμα της Τετάρτης, η εμβληματική Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας Αθηνών μετατράπηκε σε μια «χρονομηχανή» πολιτισμού, φιλοξενώντας τη Δημόσια Πανηγυρική Συνεδρία για τη συμπλήρωση ενός αιώνα από την ίδρυση του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας.
Το σκηνικό της επετείου δε θα μπορούσε παρά να στηθεί σε μία από τις ωραιότερες και πιο πλούσια διακοσμημένες νεοκλασικές δημιουργίες παγκοσμίως· μια αρχιτεκτονική σύλληψη του Δανού Θεόφιλου Χάνσεν, που υλοποιήθηκε από το χέρι του Ερνέστου Τσίλλερ. Πρόκειται για το δαπανηρότερο δημόσιο οικοδόμημα που ανεγέρθηκε ποτέ στην ελληνική επικράτεια, μια μεγαλειώδης προσφορά του Σίμωνος Σίνα και της συζύγου του Ιφιγένειας, που σήμερα, 100 χρόνια μετά την επίσημη έναρξη λειτουργίας του θεσμού, στεγάζει την ελπίδα για μια νέα πνευματική αναγέννηση.
Τη συνεδρία χαιρέτισαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας και η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Σοφία Ζαχαράκη. Ακολούθησαν οι κεντρικές ομιλίες από τον Πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών κ. Νικηφόρο Διαμαντούρο και τον Γενικό Γραμματέα κ. Αντώνιο Ρεγκάκο, ενώ η βραδιά κορυφώθηκε με την απονομή του Αριστείου των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών στον συνθέτη κ. Σταύρο Ξαρχάκο, καθώς και των Βραβείων Εθνικής Παλιγγενεσίας στον κ. Βάλτερ Πούχνερ και τον κ. Δημήτρη Μπαχάρα.
Κωνσταντίνος Τασούλας:
«Οι σύγχρονες προκλήσεις δεν είναι μόνο τεχνικές. Είναι υπαρξιακές. Μας καλούν να σκεφτούμε τι σημαίνει άνθρωπος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τι σημαίνει ευθύνη στην εποχή της κλιματικής κρίσης, και τι αλήθεια στην εποχή της παραπληροφόρησης. Και δεν υπάρχει προσφορότερος χώρος στον οποίο θα μπορούσαν, αν όχι να απαντηθούν, πάντως να τεθούν και να συζητηθούν αυτά τα προβλήματα από τον χώρο της Ακαδημίας, χώρο ελευθερίας του λόγου, έρευνας, σύνθεσης, αμφισβήτησης και δημιουργίας»
Ο κ. Κωνσταντίνος Τασούλας στην ομιλία του αναφέρθηκε στην ιστορική σημασία της Ακαδημίας Αθηνών, χαρακτηρίζοντας την ως το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της χώρας, έναν ισχυρό κόμβο μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος. «Η Ακαδημία Αθηνών παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα την οποία κανένας άλλος ομόλογός της θεσμός στον κόσμο δεν διαθέτει: λειτουργεί σε μια πόλη όπου γεννήθηκε η ιδέα της Ακαδημίας καθαυτή, στην Αθήνα, «πόλιν της Ελλάδος παίδευσιν» όπως την ονομάζει ο Θουκυδίδης», ανέφερε.
Υπογράμμισε την ιδιαίτερη θέση της Ακαδημίας Αθηνών σε σχέση με τις άλλες Ακαδημίες του κόσμου, αναφέροντας πως η Ακαδημία αυτή συνδέεται άρρηκτα με την Ακαδημία του Πλάτωνα, η οποία έδωσε το όνομα σε όλες τις Ακαδημίες του κόσμου. «Είναι το νήμα της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής σκέψης», σημείωσε, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική σημασία της φιλοσοφίας και της επιστήμης στην εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αναφερόμενος στην ευθύνη της Ακαδημίας Αθηνών, ο κ. Τασούλας τόνισε ότι το ίδρυμα αυτό «δεν πρέπει να επαναπαύεται στο ιστορικό βάθος του τίτλου του ή στη συμβολική του βαρύτητα, αλλά επιδιώκοντας να μεταβολίσει αυτήν την κληρονομιά σε σύγχρονη πνευματική ευθύνη έναντι της κοινωνίας».
Ο κ. Τασούλας επεσήμανε τη σημασία της διάχυσης του ελληνικού πνεύματος και της διαρκούς μελέτης και δράσης, με στόχο τη δημιουργικότητα και την πρόοδο της κοινωνίας. «Η Ακαδημία Αθηνών δεν είναι μόνο ένα ίδρυμα για τη διάδοση γνώσης», τόνισε. «Είναι ένας θεσμός που εξηγεί, διαφωτίζει και προστατεύει από τον επιστημονικό αναλφαβητισμό και παράγει δημόσιο λόγο με ποιότητα, όραμα και ευθύνη».
Ειδική αναφορά έκανε ο κ. Τασούλας στην επέτειο της εκδημίας του Οδυσσέα Ελύτη, ο οποίος, στο κείμενό του «Τα δημόσια και τα ιδιωτικά», είχε επισημάνει την ανάγκη για την αλληλεπίδραση του κοινού αισθήματος με την αριστεία. Με αυτόν τον τρόπο, η Ακαδημία Αθηνών συνεχίζει να προσανατολίζεται σε μια διαδικασία διάχυσης της αριστείας, «όχι απλώς ως ατομικής υπεροχής, αλλά ως δημόσιας αρετής που επηρεάζει ολόκληρο το κοινωνικό σώμα».
Με τη σειρά της, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Σοφία Ζαχαράκη, πήρε το λόγο και αναφέρθηκε στη σημασία της συμπλήρωσης των 100 ετών από την ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών. Όπως τόνισε, «τα 100 χρόνια της Ακαδημίας Αθηνών αποτυπώνουν τη διαδρομή ενός θεσμού που συνδέει την ιστορία με τη γνώση και τη γνώση με την ευθύνη». Η κ. Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι η ίδρυση της Ακαδημίας δεν ήταν αυτονόητη, καθώς «χρειάστηκε σχεδόν ένας αιώνας προσπαθειών για να γίνει πραγματικότητα». Αναφερόμενη στην πορεία της Ακαδημίας Αθηνών, η Υπουργός σημείωσε πως από την ίδρυσή της το 1926, η Ακαδημία Αθηνών συνδέθηκε με τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και ανέδειξε την παρουσία της χώρας μας στον παγκόσμιο πνευματικό χάρτη. Ωστόσο, η κ. Ζαχαράκη επισήμανε ότι η ίδρυση της Ακαδημίας δεν είχε μόνο επιστημονικό χαρακτήρα. «Δεν επρόκειτο μόνο για την ίδρυση ενός επιστημονικού ιδρύματος. Ήταν μια ανάγκη να διαφυλάξουμε τη γλώσσα και τον πολιτισμό μας και να δώσουμε περιεχόμενο και συνέχεια στην πνευματική μας παράδοση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Υπουργός έκλεισε την ομιλία της τονίζοντας ότι η Ακαδημία Αθηνών, απέναντι στις σημερινές προκλήσεις, «δεν μπορεί και δεν περιορίζεται σε έναν θεωρητικό ρόλο». Αντίθετα, «οφείλει να συμβάλλει, και ήδη συμβάλλει, σε έναν ουσιαστικό διάλογο για το μέλλον της κοινωνίας».
Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος, στην ομιλία του αναφέρθηκε στη σημασία της συμπλήρωσης 100 ετών από την ίδρυση της Ακαδημίας, σημειώνοντας ότι αυτή η επέτειος «συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821». Ο κ. Διαμαντούρος τόνισε πως αυτή η χρονική εγγύτητα «δεν αποτελεί απλώς χρονική σύμπτωση, αλλά ζωντανή υπενθύμιση της ιστορικής μας συνέχειας, από τον αγώνα για την ελευθερία έως την καλλιέργεια του πνεύματος και των γραμμάτων». Αναφέρθηκε στον ηρωικό αγώνα της ανεξαρτησίας του ελληνικού έθνους, λέγοντας ότι «μας καλεί να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας τον ηρωικό αγώνα ανεξαρτησίας —τον απελευθερωτικό αγώνα ενός έθνους που διεκδίκησε και κατέκτησε την αυτοδιάθεσή του, αποτινάζοντας την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και θέτοντας τα θεμέλια για τη συγκρότηση της σύγχρονης, ανεξάρτητης Ελλάδας».
Ο κ. Διαμαντούρος τόνισε τη διαχρονική αποστολή της Ακαδημίας Αθηνών ως θεματοφύλακα της εθνικής μνήμης και φάρο πνευματικής δημιουργίας, υπηρετώντας τη γνώση, την επιστήμη και τον πολιτισμό με αφοσίωση. «Στο έργο και την αποστολή της αντανακλάται το πνεύμα μιας ολόκληρης εποχής, που συνέδεσε άρρηκτα την εθνική ανεξαρτησία με την καλλιέργεια της παιδείας και την ανάδειξη της αδιάσπαστης ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού», σημείωσε.
Ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών ολοκλήρωσε την ομιλία του επισημαίνοντας τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της σημερινής κρίσης, όπως «η διάχυση της πληροφόρησης στην ψηφιακή εποχή», η οποία «εντείνει την άμεση κριτική και υποκαθιστά τη νηφάλια, τεκμηριωμένη κρίση με στιγμιαίες εντυπώσεις». Αναφέρθηκε επίσης στις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, τονίζοντας πως «η κρίση αντιπροσώπευσης καθίσταται εμφανής», και υποστήριξε πως «οι θεσμοί δεν μπορούν να εδράζονται στη βούληση του ενός, αλλά στη σύμπραξη των πολλών γύρω από κοινά αποδεκτές αρχές και κανόνες».
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
