Η Μάρθα Λίλαρντ, η τελευταία άνθρωπος στις ΗΠΑ που εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί τον γνωστό «σιδερένιο πνεύμονα», έφυγε από τη ζωή στα τέλη του περασμένου μήνα, σε ηλικία 78 ετών, αφήνοντας πίσω της μια συγκλονιστική διαδρομή ζωής γεμάτη αντοχή και αποφασιστικότητα απέναντι στις επιπτώσεις της πολιομυελίτιδας.
Παρά το γεγονός ότι για δεκαετίες χρειαζόταν να περνά πολλές ώρες καθημερινά μέσα στη μεγάλη μεταλλική συσκευή που υποστήριζε την αναπνοή της, η Λίλαρντ συνέχισε να ζει μια δραστήρια ζωή και δεν άφησε την ασθένεια να την περιορίσει. Οδηγούσε ειδικά προσαρμοσμένο όχημα, ασχολούνταν με τη ζωγραφική και φρόντιζε τα αγαπημένα της σκυλιά ράτσας Μπιγκλ, όπως ανέφερε στο BBC η αδελφή της, Σίντι ΜακΒέι.
«Η Μάρθα ήταν απίστευτα ανθεκτική. Πάντα έβρισκε έναν τρόπο να τα καταφέρνει ή προσαρμοζόταν στις συνθήκες», ανέφερε η αδελφή της.
Έζησε 73 χρόνια χάρη στον «σιδερένιο πνεύμονα»
Η επίσημη αιτία θανάτου της καταγράφηκε ως μεταπολιομυελιτιδικό σύνδρομο και χρόνια πνευμονική ανεπάρκεια. Ωστόσο, η Σίντι ΜακΒέι εκτιμά ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι επιπτώσεις της μακράς Covid-19.
Ο «σιδερένιος πνεύμονας» λειτουργεί με σύστημα αρνητικής πίεσης. Μέσω ενός ηλεκτροκίνητου μηχανισμού αφαιρεί τον αέρα από τον μεταλλικό κύλινδρο, δημιουργώντας κενό γύρω από το σώμα του ασθενούς, γεγονός που αναγκάζει τους πνεύμονες να διασταλούν και να εισπνεύσουν αέρα. Όταν ο αέρας επιστρέφει στον θάλαμο, οι πνεύμονες συστέλλονται και πραγματοποιείται η εκπνοή.
Κατά την κορύφωση της επιδημίας πολιομυελίτιδας τη δεκαετία του 1950, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βασίζονταν σε αυτή τη συσκευή για να παραμείνουν στη ζωή. Η Λίλαρντ τη χρησιμοποίησε επί 73 χρόνια.
Σε αντίθεση με πολλά παιδιά της εποχής, δεν φοβόταν ποτέ το μηχάνημα. Όπως θυμάται η αδελφή της, «της έδινε δύναμη και την έκανε να αισθάνεται καλύτερα».
Η διάγνωση σε ηλικία μόλις πέντε ετών
Η Μάρθα Λίλαρντ διαγνώστηκε με πολιομυελίτιδα στα μέσα της δεκαετίας του 1950, όταν η ανίατη τότε ασθένεια προκαλούσε έντονη ανησυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τη Σίντι ΜακΒέι, ακόμα και ως πεντάχρονο παιδί γνώριζε τον κίνδυνο της νόσου.
«Ξύπνησε ένα πρωί και δεν μπορούσε να σηκώσει το κεφάλι της από το μαξιλάρι. Είπε πως κατάλαβε αμέσως ότι είχε πολιομυελίτιδα, γιατί άκουγε συνεχώς να μιλούν γι’ αυτήν», ανέφερε.
Μετά τη νοσηλεία της, ακολούθησε εντατικό πρόγραμμα αποκατάστασης με φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και υδροθεραπεία, προσπαθώντας να διατηρήσει όσο το δυνατόν περισσότερη μυϊκή δύναμη. Τελικά κατάφερε να ανακτήσει μερικώς τη λειτουργία του αριστερού της χεριού και τη χρήση των ποδιών της.
Η οικογένειά της προσαρμόστηκε για να της δώσει ανεξαρτησία
Η αποφασιστικότητα δεν χαρακτήριζε μόνο την ίδια, αλλά και ολόκληρη την οικογένειά της, η οποία έκανε ό,τι μπορούσε για να της εξασφαλίσει μια όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική ζωή.
Ο θείος και ο παππούς της κατασκεύασαν έναν ειδικό μηχανισμό που επέτρεπε να ανοίγει ο «σιδερένιος πνεύμονας», ώστε η Λίλαρντ να μπορεί να μπαίνει και να βγαίνει μόνη της από τη συσκευή και να ζει ανεξάρτητα.
«Μπορούσε να κάνει πράγματα που οι περισσότεροι ασθενείς με σιδερένιο πνεύμονα δεν μπορούσαν», είπε η αδελφή της.
Παράλληλα, ένα αυτοκίνητο τροποποιήθηκε ειδικά για τις ανάγκες της. Το τιμόνι τοποθετήθηκε ώστε να βρίσκεται πάνω στην αγκαλιά της, ενώ οι διακόπτες για τα φλας μεταφέρθηκαν στο πάτωμα, ώστε να μπορεί να τους χρησιμοποιεί παρά τον περιορισμό στην κίνηση των χεριών της.
Η Σίντι ΜακΒέι περιέγραψε την αδελφή της ως μια καλλιτέχνιδα και άνθρωπο με έντονη πνευματική περιέργεια. Δημιουργούσε λεπτομερείς πίνακες τοπίων και περνούσε χρόνο υποβάλλοντας συνεχώς ερωτήσεις στην ψηφιακή βοηθό Alexa.
Τα τελευταία περισσότερα από 20 χρόνια της ζωής της είχε σύντροφο τον Μπάχα Σάλεχ, ο οποίος μετακόμισε φέτος στις Ηνωμένες Πολιτείες από την Αίγυπτο, αφού εξασφάλισε βίζα. Το ζευγάρι παντρεύτηκε τον Φεβρουάριο, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό της.
Η Μάρθα Λίλαρντ πέθανε στις 26 Ιουνίου.
Η πολιομυελίτιδα και οι φόβοι για τη μείωση των εμβολιασμών
Η πολιομυελίτιδα έπληξε κυρίως παιδιά, προκαλώντας εκτεταμένες αναπηρίες και θανάτους στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μία στις 200 λοιμώξεις από πολιομυελίτιδα οδηγεί σε μη αναστρέψιμη παράλυση. Από τους ασθενείς που παραλύουν, το 5% έως 10% χάνει τη ζωή του όταν ακινητοποιούνται οι μύες της αναπνοής.
Το πρώτο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας έγινε διαθέσιμο το 1955. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου γεννήθηκε η Λίλαρντ, η νόσος θεωρήθηκε ότι εξαλείφθηκε το 1979, καθώς σταμάτησε η συστηματική μετάδοσή της χάρη σε μια εκτεταμένη εκστρατεία εμβολιασμού.
Ωστόσο, σήμερα η διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια αυξάνεται στις ΗΠΑ, ενώ στελέχη της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζουν ότι περισσότερα εμβόλια θα πρέπει να γίνουν προαιρετικά.
Ο πρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τις Πρακτικές Ανοσοποίησης (ACIP) των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), Κερκ Μίλχοαν, είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στη χρονιά ότι ο εμβολιασμός κατά της πολιομυελίτιδας θα μπορούσε να είναι προαιρετικός.
«Αν εξετάσουμε την πολιομυελίτιδα, δεν πρέπει να φοβόμαστε να αναγνωρίσουμε ότι ζούμε σε διαφορετική εποχή. Οι συνθήκες υγιεινής είναι διαφορετικές, ο κίνδυνος της νόσου είναι διαφορετικός και όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν αξιολογούμε αν αξίζει να αναλάβουμε τον κίνδυνο ενός εμβολίου», είχε αναφέρει.
«Η πολιομυελίτιδα παραμορφώνει και εγκλωβίζει τους ανθρώπους»
Οι δηλώσεις αυτές προκαλούν έντονη ανησυχία στη Σίντι ΜακΒέι.
«Η πολιομυελίτιδα είναι τρομερή», είπε με δάκρυα στα μάτια. «Η ασθένεια παραμορφώνει, προκαλεί αναπηρίες και εγκλωβίζει τους ανθρώπους. Την είχαμε θέσει υπό έλεγχο εδώ και τώρα υπάρχουν τόσο πολλοί άνθρωποι που δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους».
Όπως σημείωσε, ο χρόνος έχει κάνει πολλούς να ξεχάσουν πόσο σοβαρή μπορεί να αποδειχθεί η ασθένεια.
«Μπορεί να πιστεύουν ότι υπάρχουν προβλήματα με το εμβόλιο, όμως τα προβλήματα είναι πολύ περισσότερα όταν δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους», τόνισε.
Η ίδια υπενθύμισε ότι η Μάρθα Λίλαρντ προσβλήθηκε από πολιομυελίτιδα έναν χρόνο πριν γίνει διαθέσιμο το εμβόλιο.
«Είχα μία φίλη που συμμετείχε στις δοκιμές του εμβολίου τη χρονιά που η Μάρθα αρρώστησε. Ήμασταν τόσο κοντά», κατέληξε.
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
