Τα πρώτα τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο βγήκαν από τη ζώνη του αποκλεισμού τον οποίο επέβαλαν οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στο στενό του Ορμούζ, ανακοίνωσε εξειδικευμένη υπηρεσία, δυο ημέρες πριν από την τελετή υπογραφής συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στην Τεχεράνη και στην Ουάσιγκτον για να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τα πιο ακανθώδη ζητήματα, ιδίως τις αμερικανικές κυρώσεις και το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Έπειτα από τρεις και πλέον μήνες πολέμου με χιλιάδες νεκρούς, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο, κοπιώδεις διαπραγματεύσεις κι αναρίθμητες αναστροφές του Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ και το Ιράν εντέλει ανακοίνωσε πως κατέληξαν σε συνεννόηση για τις αδρές γραμμές.
Οι πληροφορίες για το περιεχόμενό της βγαίνουν με το σταγονόμετρο, πάντως και το κείμενο είναι «πολύ γενικό» και δεν εκτείνεται παρά σε «μιάμιση σελίδα», όπως το έθεσε ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς μιλώντας στο CNN.
Πριν καν από την υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου, διαπιστώνονται τα πρώτα αποτελέσματα, σύμφωνα με την ιρανική διπλωματία. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, που είχε επιβληθεί τη 13η Απριλίου, σε αντίποινα για το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ έπειτα από το ξέσπασμα της ένοπλης σύρραξης στα τέλη Φεβρουαρίου, πλέον έχει αρθεί.
Τρία πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού (VLCCs) της ιρανικής κρατικής επιχείρησης National Iranian Tanker Company (NITC), φορτωμένα με συνολικά 4,8 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, πέρασαν την περίμετρο του αποκλεισμού, ανέφερε μέσω X η εξειδικευμένη υπηρεσία παρακολούθησης των θαλάσσιων μεταφορών TankerTrackers.
Νωρίτερα, η ιρανική κρατική τηλεόραση είχε ανακοινώσει πως πλέον τα ιρανικά δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο έχουν ξαναρχίσει δρομολόγια.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανήγγειλε πως τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά «πλήρως» μεθαύριο, μετά την υπογραφή. Το κλείσιμό τους προκάλεσε παράλυση των μεταφορών υδρογονανθράκων διά θαλάσσης κι απογείωσε τις τιμές του πετρελαίου στις αγορές.
Χθες πάντως η τιμή του βαρελιού του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλίας αναφοράς, έπεσε κάτω από τα 80 δολάρια, για πρώτη φορά από τον Μάρτιο. Περί τις 06:30 (ώρα Ελλάδας), υποχωρούσε κατά 0,32%, στα 78,81 δολάρια.
Πωλήσεις αργού
Η Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγές της, ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον έδωσε το πράσινο φως στην Τεχεράνη να αρχίσει να διαθέτει προς πώληση το πετρέλαιό της στις αγορές «αμέσως», στο πλαίσιο της συμφωνίας-πλαισίου και, για να τη διευκολύνει, προχωρά στην άρση κυρώσεων στα πεδία των τραπεζικών συναλλαγών και των μεταφορών.
Ωστόσο συνεχίζουν να υπάρχουν αβεβαιότητες όσον αφορά τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Το Ιράν δεν έχει σκοπό την επάνοδο στο status quo ante, στην προπολεμική κατάσταση, αντίθετα εννοεί να εισπράττει τέλη για «υπηρεσίες» που προσφέρει στα πλοία, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ θέλει οι διελεύσεις να επιτρέπονται ατελώς.
Σε άρθρο του στο περιοδικό Time, ο Άλι Βαέζ, του International Crisis Group, εκτιμά ότι η συμφωνία-πλαίσιο δεν αποτελεί «σημαντική πρόοδο με την ευρεία έννοια του όρου», καθώς δεν συμφιλιώνει τα ασυμβίβαστα αφηγήματα» της μιας και της άλλης πλευράς, ούτε ρυθμίζει «τη διένεξη» για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, ούτε εγκαθιδρύει «νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων».
Αλλά «προσφέρει χώρο αναπνεύσει η αμερικανική διπλωματία» και να παραμερίσει τη βία που λίγο έλειψε να τη θάψει».
Η τελετή υπογραφής αναμένεται να γίνει μεθαύριο σε πολυτελές ξενοδοχείο στο Μπίργκενστοκ, όρος πάνω από τη λίμνη της Λουκέρνης (κεντρικά), ενημέρωσε το Γαλλικό Πρακτορείο η κυβέρνηση της Ελβετίας.
Παρόντες θα είναι ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, και ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ενώ δεν έχει αποκλειστεί να πάει ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ, που δεν βρίσκεται μακριά από εκεί, στην όχθη της λίμνης Λεμάν — συμμετέχει στη σύνοδο της G7 στην Εβιάν.
Αμέσως μετά αναμένεται να ξεκινήσει ο πρώτος κύκλος των συνομιλιών για την επίτευξη «οριστικής συμφωνίας», σύμφωνα με τον ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Οι διαφωνίες είναι πολλές και οι αποκλίσεις πελώριες. Ειδικά για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν και για τις αμερικανικές κυρώσεις που προκαλούν ασφυξία στην ιρανική οικονομία.
Οι συνομιλίες διεξάγονται σε ατμόσφαιρα αμοιβαίας δυσπιστίας — την προηγούμενη φορά άλλωστε, διακόπηκαν όταν εξαπολύθηκαν οι καταιγιστικοί αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.
Υπάρχει «παθητικό δεσμεύσεων αθετημένων, ανεφάρμοστων, εγκαταλελειμμένων, όλα αυτά τα κρατάμε στο μυαλό μας», είπε ο κ. Αραγτσί.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας επέμεινε ακόμη χθες στη σημασία που δίνει η Τεχεράνη στον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο ανάμεσα στον στρατό του Ισραήλ και το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν.
Ο επικεφαλής του κινήματος ευχαρίστησε για την υποστήριξή της την Ισλαμική Δημοκρατία.
Αλλά στο Ισραήλ, όπου η αμερικανοϊρανική συμφωνία αφήνει πικρή γεύση, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου προειδοποίησε ότι ο στρατός θα μείνει στον Λίβανο, τη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας «για όσο χρειαστεί».
Χθες τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν σε ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων ANI. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε πως εξαπολύθηκαν σε αντίποινα για εκτοξεύσεις ρουκετών από τη Χεζμπολά.
Ο στρατός του Ιράν απείλησε με «σκληρή τιμωρία» το Ιράν αν δεν σταματήσει τους βομβαρδισμούς του στον Λίβανο, με ανακοίνωσή του που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση IRIB.
Η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου περιλαμβάνει ένα ταμείο 300 δισεκ. για επενδύσεις στο Ιράν
Στο μεταξύ, ένα ιδιωτικό ταμείο 300 δισεκ. δολαρίων σχεδιασμένο για την ενίσχυση των επενδύσεων στο Ιράν περιλαμβάνεται στο πλαίσιο συμφωνίας Τεχεράνης- Ουάσινγκτον, ενώ ήδη υπάρχουν δεσμεύσεις για περισσότερα από τα μισά χρήματα, δήλωσε πηγή που έχει γνώση της συμφωνίας στο Reuters.
Το ταμείο έχει στόχο να προσφέρει και στις δύο πλευρές οικονομικά κίνητρα για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, εξήγησε η πηγή, η οποία θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία της καθώς το σχέδιο αυτό δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως.
Η ύπαρξη του ταμείου ήταν γνωστή, αλλά το Reuters αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι υπάρχουν ήδη δεσμεύσεις για περισσότερο από το μισό ποσό και ότι θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από ιδιωτικά κεφάλαια.
Το ταμείο αυτό είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό μέσο, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων, και δεν θα περιλαμβάνει κυβερνητικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν για χρηματοδότηση.
Οι επενδύσεις για τις οποίες υπάρχουν δεσμεύσεις αφορούν τομείς όπως η ενέργεια, η επιμελητεία, η μεταποίηση και οι μεταφορές, ανέφερε η πηγή.
Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως πολεμικές αποζημιώσεις από τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσινγκτον είχε δηλώσει ότι δεν θα τα παρείχε. Τότε δημιουργήθηκε η ιδέα για το ταμείο, το οποίο θα ονομάζεται Ταμείο Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης.
Ο μηχανισμός προβλέπει ότι οι χώρες της περιφέρειας θα συνεισφέρουν με διάφορους τρόπους, σημείωσε η ιρανική πηγή. Μεταξύ αυτών είναι η παροχή δανείων, η δημιουργία πιστωτικών γραμμών ή η άμεση χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης υποδομών που υπέστησαν ζημιές στον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων όπως το χαλυβουργικό συγκρότημα Mobarakeh, διυλιστήρια, αεροδρόμια.
Το Ιράν, μια από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής, δεν έχει προσελκύσει σχεδόν καθόλου άμεσες ξένες επενδύσεις τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες λόγω των διεθνών και αμερικανικών κυρώσεων.
Στη χώρα υπάρχουν τα δεύτερα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα φυσικού αερίου και τα τέταρτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα πετρελαίου. Έχει επίσης έναν νεαρό, μορφωμένο πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων, μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση και σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό σε τομείς που κυμαίνονται από τα πετροχημικά και την εξόρυξη έως τον τουρισμό και τη γεωργία.
Το επενδυτικό ταμείο δεν θα συσταθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία μέχρι να συναφθεί μια οριστική και ικανοποιητική συμφωνία. Μόλις υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ- Ιράν, θα ακολουθήσει μια διαδικασία διαπραγμάτευσης που προβλέπεται να διαρκέσει 60 ημέρες.
«Θα συσταθεί μόλις υπογραφεί η τελική συμφωνία», δήλωσε η πηγή. «Στη διάρκεια αυτών των 60 ημερών οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με Ιρανούς και επενδυτές για να σχεδιάσουν τα έργα».
Το Ιράν και το Πακιστάν, που μεσολάβησε για την σύναψη του μνημονίου κατανόησης, δεν έχουν σχολιάσει προς το παρόν τις πληροφορίες.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου παρέπεμψε στη συνέντευξη που παραχώρησε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς τη Δευτέρα στην οποία δήλωσε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκ. δολαρίων υποστηριζόμενο από τις χώρες του Κόλπου, αν καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσινγκτον.
Η πηγή δεν διευκρίνισε ποιος και πώς θα διαχειρίζεται το ταμείο, σημειώνοντας ότι οι βασικές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστεί.
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
