Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον OPEC+ προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στη Σαουδική Αραβία, δημιουργώντας ισχυρούς κραδασμούς στους πετρελαϊκούς εξαγωγικούς οργανισμούς και πλήττοντας άμεσα τον de facto ηγέτη τους, το Ριάντ. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν έχει οδηγήσει σε σοβαρή ενεργειακή αναταραχή, προκαλώντας ιστορικό σοκ στις αγορές και αναστάτωση στην παγκόσμια οικονομία.
Οι σχέσεις μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δεν ήταν ποτέ απολύτως σταθερές, καθώς εδώ και χρόνια υπάρχουν βαθιές πολιτικές και γεωστρατηγικές διαφωνίες. Τα Εμιράτα έχουν κατά καιρούς κατηγορήσει τη Σαουδική Αραβία ότι διατηρεί δεσμούς με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και ότι επιχειρεί να επιβάλει πιέσεις και έλεγχο σε μικρότερα κράτη της περιοχής. Από την άλλη πλευρά, το Ριάντ έχει επικρίνει τα ΗΑΕ ως υπερβολικά φιλοϊσραηλινά, αντι-ισλαμικά και υπεύθυνα για τη στήριξη αποσχιστικών κινημάτων σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής.
Σημαντικές αντιπαραθέσεις υπήρξαν και στο ζήτημα της Υεμένης, όπου οι δύο πλευρές ακολούθησαν διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, τα Εμιράτα επιδίωκαν διαχρονικά μια πιο αυτόνομη και επιθετική περιφερειακή πολιτική, με στόχο την ενίσχυση της δικής τους επιρροής.
Βέβαια, η μεταξύ τους σχέση δεν ήταν πάντοτε συγκρουσιακή. Κατά τη διάρκεια των αραβικών εξεγέρσεων του 2011, οι δύο χώρες συνεργάστηκαν στενά, επιδιώκοντας να αποτρέψουν την εξάπλωση δημοκρατικών κινημάτων στην περιοχή. Συμμετείχαν μαζί στην επέμβαση στη Λιβύη, ενώ τα Εμιράτα στήριξαν και τη σαουδαραβική στρατιωτική επέμβαση στην Υεμένη το 2015, αν και δεν ακολούθησαν την ίδια γραμμή στο ζήτημα της Συρίας και της ανατροπής του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Ο πρόεδρος των Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, θεωρείται ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ενίσχυση του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και στην ανάδειξή του ως de facto ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας. Το 2017, οι δύο χώρες συμμάχησαν ξανά, αυτή τη φορά επιβάλλοντας αποκλεισμό στο Κατάρ, κατηγορώντας το ότι στηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, καθώς και ισλαμιστικές και δημοκρατικές δυνάμεις στην ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια άρχισαν να γίνονται εμφανείς οι πρώτες σοβαρές ρωγμές στη συμμαχία τους. Στο Σουδάν, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος τάχθηκαν υπέρ του στρατού υπό τον Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υποστήριξαν τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης του Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, με αποκορύφωμα τη σφαγή στο Ελ Φάσερ τον περασμένο Οκτώβριο.
Αντίστοιχα, και στη Λιβύη, τα Εμιράτα μαζί με την Αίγυπτο στήριξαν την προσπάθεια του στρατηγού Χαλίφα Χάφταρ, μια εξέλιξη που τελικά οδήγησε σε έναν παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο, με συνέπειες που επηρέασαν όχι μόνο την περιοχή αλλά και τη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η υπογραφή από τα Εμιράτα των Συμφωνιών του Αβραάμ με το Ισραήλ το 2020 εξομάλυνε κάπως τις διμερείς σχέσεις. Σε αντίθεση με προηγούμενες προσπάθειες ειρήνευσης, οι Συμφωνίες αποσύνδεσαν ρητά την εξομάλυνση των σχέσεων από το παλαιστινιακό ζήτημα. Τα ΗΑΕ προχώρησαν σε υψηλού επιπέδου συνεργασία ασφάλειας, ανταλλαγή πληροφοριών και πολιτική ευθυγράμμιση με το Ισραήλ, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις εξελίξεις Ισραήλ-Παλαιστίνης. Η προσέγγιση αυτή φαινόταν να αποδίδει για αρκετά χρόνια, καθώς η τότε αμερικανική κυβέρνηση δεν είχε στραμμένη την προσοχή της στην Παλαιστίνη και επικεντρωνόταν στην προώθηση μιας αντίστοιχης συμφωνίας εξομάλυνσης της Σαουδικής Αραβίας με το Ισραήλ. Τα Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία τερμάτισαν σιωπηρά τον αποκλεισμό του Κατάρ, συμφιλιώθηκαν με την Τουρκία, επιδίωξαν προσέγγιση με το Ιράν και γενικά επιχείρησαν να μειώσουν την ένταση των περιφερειακών συγκρούσεων. Σημείο καμπής στις σχέσεις τους ήταν η 7η Οκτωβρίου 2023, με την αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ και τον πόλεμο που ακολούθησε. Η καταστροφή της Γάζας από το Ισραήλ κινητοποίησε την αραβική κοινή γνώμη και άλλαξε τους υπολογισμούς της Σαουδικής Αραβίας σχετικά με την εξομάλυνση. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διατήρησαν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ, τοποθετώντας τον εαυτό τους ως βασικό αραβικό διαμεσολαβητή για μια μετα-Χαμάς Γάζα και ελπίζοντας να δικαιωθούν για τη στρατηγική στενής ευθυγράμμισης με το Ισραήλ και την Ουάσινγκτον. Η Σαουδική Αραβία, με πιο δύσκολο εσωτερικό περιβάλλον και δικές της φιλοδοξίες περιφερειακής ηγεσίας, επέστρεψε στην παραδοσιακή της θέση: να συνδέει την εξομάλυνση με το Ισραήλ με μια αξιόπιστη πορεία προς παλαιστινιακό κράτος. Αν και δεν ειπώθηκε ρητά, ήταν ευρέως κατανοητό ότι το Ριάντ δεν είχε ποτέ πρόθεση να συμμετάσχει σε μια πρωτοβουλία υπό την ηγεσία του Άμπου Ντάμπι.
Η δραματική στρατιωτική κλιμάκωση του Ισραήλ στην περιοχή ανησύχησε τους Σαουδάραβες. Αν και το Ριάντ είδε θετικά την αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ, ανησύχησε για τις πιθανές συνέπειες μιας επίθεσης στο Ιράν. Ένα αποδυναμωμένο Ιράν ήταν θετικό, αλλά όχι αρκετό για να κατευνάσει τους φόβους της Σαουδικής Αραβίας για ένα ανεξέλεγκτο Ισραήλ που, κατά τη γνώμη της, διεξάγει στρατιωτικά πλήγματα κατά βούληση, συνεχίζει την καταστροφή της Γάζας και κλιμακώνει στη Δυτική Όχθη, επιδιώκοντας ανοιχτά περιφερειακή ηγεμονία.
Η εδραίωση ενός ρήγματος μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και της συμμαχίας Εμιράτων-Ισραήλ θα αναγκάσει εκ των πραγμάτων τις γειτονικές χώρες αργά ή γρήγορα να πάρουν θέση. Η χθεσινή εξέλιξη προκάλεσε ικανοποίηση στον Λευκό Οίκο, αλλά πρέπει να πούμε ότι και η Σαουδική Αραβία διατηρεί στενές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο. Και αυτό περιπλέκει τα πράγματα εντός και εκτός OPEC.
Διαβάστε ΕΔΩ περισσότερες ειδήσεις
