Με ένα νέο νομοσχέδιο για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της διαφάνειας στη Δημόσια Διοίκηση, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει πρακτικά την καθημερινότητα πολιτών και επιχειρήσεων, βάζοντας στο επίκεντρο πιο γρήγορες διαδικασίες, λιγότερα δικαιολογητικά και σαφέστερους κανόνες λειτουργίας των υπηρεσιών.
Το σχέδιο νόμου, που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, συγκεντρώνει παρεμβάσεις που –σύμφωνα με την κυβερνητική πλευρά– βασίστηκαν σε εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, προτάσεις βουλευτών, παρατηρήσεις υπουργείων αλλά και καταγγελίες πολιτών.
Υπεύθυνη δήλωση αντί πιστοποιητικών – με αυστηρό έλεγχο
Η σημαντικότερηαλλαγή αφορά τη δυνατότητα έκδοσης διοικητικών πράξεων με υπεύθυνη δήλωση, χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση σειράς πιστοποιητικών που είτε ήδη υπάρχουν στη Δημόσια Διοίκηση είτε είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν.
Η πράξη θα εκδίδεται άμεσα, εφόσον η δήλωση δεν είναι προδήλως αβάσιμη, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθεί έλεγχος. Αν διαπιστωθεί ανακρίβεια, προβλέπεται ανάκληση της πράξης και αυστηρότερη ποινή, η οποία θα συνδέεται με το όφελος που επεδίωξε ο δηλών.
Παράλληλα, η δυνατότητα δεν θα ισχύει για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση, με έλεγχο μέσω μητρώων.
«Στοπ» στις διεκδικήσεις ακινήτων από το Δημόσιο
Στο ίδιο νομοσχέδιο εντάσσεται ρύθμιση για τις περιπτώσεις όπου το Δημόσιο διεκδικεί ακίνητα πολιτών χωρίς τίτλο, επικαλούμενο ακόμη και παλαιότερα καθεστώτα, όπως η Τουρκοκρατία.
Η ρύθμιση στηρίζεται στη νομολογία του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με την οποία το Δημόσιο οφείλει να αποδεικνύει ότι το ακίνητο ήταν πράγματι δημόσιο κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Προβλέπεται, πάντως, ότι το Δημόσιο δεν παραιτείται από δικαιώματα όταν διαθέτει τίτλο ή αμετάκλητη δικαστική απόφαση.
Η αποχή από διεκδικήσεις θα ισχύει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως τίτλοι μετεγγεγραμμένοι έως το 1975, εγκατάσταση πολιτών κατόπιν υπόδειξης δημόσιας αρχής (κυρίως πρόσφυγες) ή ύπαρξη προσωρινών παραχωρητηρίων.
Εξαιρούνται κοινόχρηστα ακίνητα, αιγιαλοί και αρχαιολογικοί χώροι, ενώ δεν επηρεάζεται η δασική νομοθεσία.
Ψηφιακή παρακολούθηση υποθέσεων με το Δημόσιο
Μία ακόμη αλλαγή αφορά τη δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας παρακολούθησης υποθέσεων. Ο πολίτης θα μπορεί να βλέπει την πορεία της αίτησής του, σε ποιον υπάλληλο έχει χρεωθεί και ποιος είναι ένας ενδεικτικός χρόνος διεκπεραίωσης.
Στόχος είναι να περιοριστεί η αδιαφάνεια, αλλά και η αίσθηση ότι οι υποθέσεις «χάνονται» μέσα στις υπηρεσίες.
Τάξη στις εγκυκλίους: αν δεν αναρτηθεί, δεν ισχύει
Το νομοσχέδιο εισάγει υποχρεωτική ανάρτηση των εγκυκλίων στην ιστοσελίδα του υπουργείου ή του φορέα που τις εκδίδει. Αν μια εγκύκλιος δεν αναρτηθεί, δεν θα θεωρείται ισχύουσα.
Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της σύγχυσης που δημιουργείται σήμερα, καθώς οι εγκύκλιοι μεν αναρτώνται στη Διαύγεια, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί ποια είναι η τελευταία και ισχύουσα.
Υποχρεωτική ανάρτηση ωραρίων δημόσιων υπηρεσιών
Σε πρακτικό επίπεδο, θεσπίζεται υποχρέωση ανάρτησης των ωραρίων λειτουργίας και υποδοχής κοινού στις ιστοσελίδες των δημόσιων υπηρεσιών, ώστε να περιοριστούν περιστατικά όπου πολίτες προσέρχονται και βρίσκουν «κλειστές πόρτες» ή διαφορετικό ωράριο από αυτό που θεωρούσαν δεδομένο.
Μεταβιβάσεις ακινήτων: ο συμβολαιογράφος γίνεται «one stop shop»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις μεταβιβάσεις ακινήτων, με αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων.
Με το νέο πλαίσιο, ο συμβολαιογράφος θα αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της προεργασίας, όπως συλλογή δικαιολογητικών, υποβολή δηλώσεων φορολογίας, αιτήσεις προς το Κτηματολόγιο και πληρωμές φόρων/εξόδων μέσω ειδικού ακατάσχετου λογαριασμού. Ο αγοραστής και ο πωλητής θα χρειάζεται να προσέρχονται ουσιαστικά μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
Προθεσμία συμμόρφωσης του Δημοσίου σε δικαστικές αποφάσεις
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει και τη χρόνια καθυστέρηση συμμόρφωσης του Δημοσίου σε δικαστικές αποφάσεις.
Προβλέπεται οι αποφάσεις να διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση. Αν αυτή δεν υπάρξει, εντός έξι μηνών η υπόθεση θα εισάγεται στο Συμβούλιο Συμμόρφωσης του ν. 3068/2002, το οποίο μπορεί να επιβάλλει χρηματικές κυρώσεις.
Πάγιο πλαίσιο αποζημιώσεων – χωρίς ένδικα μέσα σε κρίσιμες υποθέσεις
Παράλληλα, εισάγεται πάγια ρύθμιση για αποζημιώσεις λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης σε υποθέσεις υψηλής κοινωνικής σημασίας (όπως φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα, τρομοκρατικές επιθέσεις ή σοβαρές περιπτώσεις δημόσιας υγείας).
Η ενεργοποίηση θα γίνεται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ενώ προβλέπεται ότι το Δημόσιο θα παραιτείται από ένδικα μέσα. Διευκρινίζεται ότι η ρύθμιση δεν αφορά υλικές ζημιές.
